Thiếu sáng, mặt sàn trơn, ướt, đồ dùng lặt vặt ở nhiều nơi… khiến phòng tắm tiềm ẩn nguy cơ té ngã với người lớn tuổi. Vì thế, việc thiết kế hợp lý và trang bị những dụng cụ cần thiết để tạo nên một phòng tắm an toàn sẽ giúp người già cảm thấy thoải mái khi tự vệ sinh cá nhân và người trẻ cũng yên tâm hơn sửa nhà tập thể
Các thành viên trong gia đình ở mọi lứa tuổi đều có thể té ngã và đa phần các trường hợp là tai nạn nhỏ, ít nguy hiểm nhưng người cao tuổi lại dễ ngã hơn, hậu quả để lại nghiêm trọng hơn vì nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Sức khỏe giảm sút, các cơ quan bị giảm chức năng, giảm đáp ứng, giảm thị lực, rối loạn thăng bằng… là những nguyên nhân chủ quan khiến người cao tuổi dễ té ngã. Ngoài ra còn có các yếu tố khách quan như sàn nhà trơn, bậc thềm, thiếu ánh sáng…
Để đảm bảo an toàn cho những thành viên cao tuổi, môi trường sống phải thích ứng với điều kiện thể chất mới của cư dân. Trong đó, thiết kế phòng tắm an toàn là việc làm có ý nghĩa thiết thực hơn cả với mong muốn hạn chế nguy cơ gây tai nạn và giảm thời gian phản ứng trong trường hợp xảy ra tai nạn bởi không gian chật hẹp, mặt sàn trơn trượt cao như phòng tắm tiềm ẩn nguy cơ té ngã cao nhất. Dưới đây là một vài lưu ý khi thiết kế phòng tắm cho người già.
Trước hết, thiết kế phòng tắm cho người già luôn phải tuân thủ các tiêu chuẩn thiết kế phổ quát, đáp ứng cơ bản nhu cầu của người cao tuổi, những người bị suy giảm khả năng vận động. Thậm chí ngay cả khi người cao tuổi vẫn có thể đi lại bình thường thì bạn vẫn nên dự trù trường hợp sử dụng xe lăn, nạng chống nách hay có thêm người chăm sóc khi tính toán, thiết kế phòng tắm cho người cao tuổi. Thiết kế phòng hợp lý, rộng rãi sẽ giúp cải thiện lưu thông, ngăn ngừa nguy cơ té ngã và chấn thương do va đập sửa chung cư.
Vấn đề đầu tiên cần quan tâm là vị trí phòng tắm có đảm bảo thuận tiện cho người già khi di chuyển hay không? Nhà tắm nên nằm ở vị trí thuận tiện cho việc đi lại của người già, thường là bên trong hoặc ngay cạnh phòng ngủ. Lối đi tránh ngoằn ngoèo, không vướng rào chắn, thảm trải sàn, giày dép để hạn chế xảy ra vấp ngã hay cản trở di chuyển bằng xe lăn. Đảm bảo chiếu sáng cho lối đi đầy đủ, công tắc đèn lắp đặt ở vị trí dễ tìm thấy và vừa tầm với. Độ rộng lối đi nên lớn hơn kích thước của một chiếc xe lăn và phải có chỗ xoay xe khi cần thiết.
Khi xác định các kích thước hay thiết kế, sắp đặt các vật dụng phải căn cứ vào nhân trắc học của đối tượng người sử dụng mà cụ thể ở đây là người cao tuổi và tính toán để xe lăn hay người mang nạng, giá đỡ tập đi... có thể di chuyển được dễ dàng. Phòng tắm của người già luôn phải đủ ánh sáng bởi mắt người già thường yếu hơn bình thường, căn phòng đủ sáng sẽ giúp họ định hướng và nhìn rõ hơn, tránh trường hợp té ngã.
Chỉ bố trí các vật dụng cần thiết cho nhu cầu sử dụng. Hạn chế trang trí, sắp đặt làm choán mất không gian, gây bất tiện cho người già. Các vật dụng vệ sinh phải có thiết kế an toàn, được bo góc, dễ thấy, dễ dùng… giúp họ tránh mất sức hay quá gắng sức lấy những vật dụng ngoài tầm với khi sử dụng nhà tắm.
Cửa phòng tắm phải dễ mở, trực quan và rộng ít nhất 80cm. Nên chọn tay nắm cửa gạt vì thiết kế khá đơn giản, dễ sử dụng hơn so với tay nắm tròn. Dù người già hay trẻ nhỏ đều có thể sử dụng loại tay nắm cửa này với thao tác đơn giản là cầm vào thanh ngang gạt xoay xuống phía dưới và kéo ra để mở hay chỉ cần kéo gạt cho chốt khóa chui ra khớp với ổ tra trên khung cửa là có thể khóa được cửa. Có thể cân nhắc lựa chọn kiểu cửa trượt dễ dàng đóng mở mà không cần dùng sức nhiều, rất tiện lợi khi nhà có người già yếu. Cuối cùng, nên thiết kế cửa phòng tắm có thể mở được từ bên ngoài, có ô kính cho phép quan sát dễ dàng hoặc tháo bỏ khóa cửa để kịp thời trợ giúp trong trường hợp khẩn cấp sửa nhà cũ.
Do thường xuyên tiếp xúc với nước, sữa tắm, dầu gội… mà sàn phòng tắm trở nên trơn trượt hơn so với các không gian khác. Vì thế, phòng tắm của người già hay bất cứ thành viên nào khác trong nhà đều phải được lát bằng loại gạch có độ nhám cao hoặc có các rãnh lõm thoát nước. Cố gắng giữ sàn luôn sạch sẽ, khô ráo để tránh trơn trượt. Các chuyên gia khuyên rằng nền sàn nên chọn màu sáng vừa phải để dễ nhìn và tránh lóa, đồng thời nên phối màu tương phản trong phòng tắm, chẳng hạn như tường hoặc sàn tương phản với thiết bị vệ sinh nhằm tránh nhầm lẫn cho những người cao tuổi giảm thị lực.
Lựa chọn thảm trải sàn không phù hợp cũng có thể dẫn tới trơn trượt, té ngã ở người lớn tuổi. Lý tưởng nhất, nên chọn loại thảm đế cao su để làm tăng ma sát với bề mặt sàn, từ đó loại bỏ hoàn toàn nguy cơ gây trơn trượt. Điều này không chỉ bảo vệ cho người già mà còn cho cả gia đình.
Với chiều cao bồn cầu thông thường, người già thường gặp khó khăn mỗi khi hạ cơ thể xuống thấp do